Το μέλλον του πανεπιστημίου και το δικαίωμα στην κριτική

Η τεράστια ανταπόκριση της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας στην έκκληση της Πρωτοβουλίας των Ελλήνων Πανεπιστημιακών εναντίον της μεταρρύθμισης στην Ανώτατη Εκπαίδευση προκάλεσε σημαντικό ενδιαφέρον εντός και εκτός Ελλάδας. Ταυτόχρονα όμως έγινε στόχος μιας πρωτοφανούς ενορχηστρωμένης εκστρατείας δυσφήμησης που δεν μπορεί παρά να μας προκαλεί βαθύτατη ανησυχία. Η εκστρατεία αυτή δεν θεμελιώθηκε στο διάλογο, αλλά σε στρατηγικές υπονόμευσης του εγχειρήματός μας, των θέσεων και των αξιών που αυτό απηχεί, στρατηγικές που εν τέλει θέτουν σε κίνδυνο το ίδιο το δικαίωμα της κριτικής και της διαφωνίας.

Ορισμένοι υποστηρικτές της προωθούμενης μεταρρύθμισης ισχυρίστηκαν ότι οι διαπρεπείς ξένοι συνάδελφοι, πολλοί από τους οποίους είναι διεθνώς γνωστοί για την συνεισφορά τους στην κριτική σκέψη, δεν είχαν επίγνωση του τι υπέγραφαν, γιατί δεν γνώριζαν τι συμβαίνει στα ελληνικά πανεπιστήμια –υπονοώντας ότι ως συντάκτες της έκκλησης τους παραπλανήσαμε. Άλλοι, μεταξύ των οποίων και η ίδια η Υπουργός, τους προσήψαν ότι δεν υπέβαλαν σε κριτική εξέταση τα επιχειρήματά μας εναντίον του νέου νόμου, αφού δεν γνώριζαν τι αυτός προβλέπει –υπονοώντας ότι αφέθηκαν να καταστούν υποχείρια των δικών μας μικρο-πολιτικών συμφερόντων και παραβλέποντας σκόπιμα ότι οι αναφερόμενες στην έκκληση βασικές κατευθύνσεις του νόμου είναι διεθνώς γνωστές. Άλλοι αμφισβήτησαν και την ίδια την ύπαρξη των υπογραφών δημοσιοποιήσαμε –υπονοώντας ότι τις υφαρπάξαμε.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν επιχειρούν μόνο να προσθέσουν το βαρύ πυροβολικό της ανηθικότητας στην σκευή των απαξιωτικών επιχειρημάτων με τα οποία βάλλεται η ελληνική πανεπιστημιακή κοινότητα. Επί πλέον επιχειρούν να επιβάλουν μια αυθαίρετη και μονόπλευρη ερμηνεία της έκκλησής μας με σαφή προσανατολισμό: (α) Να εμφανίσει την απόρριψη της συγκεκριμένης μεταρρύθμισης από μέρους μας ως άρνηση κάθε μεταρρύθμισης στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση, ως άρνηση που διαπνέεται από συντηρητισμό και ιδιοτέλεια. Και αυτό, παρότι τονίζουμε την ανάγκη ριζικών αλλαγών, στη βάση των προτάσεων που έχει καταθέσει η πανεπιστημιακή κοινότητα και τις οποίες η Υπουργός επέλεξε να αγνοήσει (β) Να αποσιωπήσει την ηχηρή κριτική που ασκείται ήδη εναντίον των «διεθνών αρχών και κριτηρίων», τα οποία οι υποστηρικτές της μεταρρύθμισης επικαλούνται προκειμένου να την νομιμοποιήσουν -κριτική που αναδεικνύει τη νεοφιλελεύθερη μετάλλαξη των ακαδημαϊκών διαδικασιών την οποία αυτά συνεπάγονται.

Η εκστρατεία κατασυκοφάντησης της έκκλησής μας στη διεθνή κοινότητα δεν περιορίστηκε, ωστόσο, σε δημόσιες λεκτικές στρατηγικές. Προσέλαβε ακραίες διαστάσεις. Είναι πρωτοφανές ότι πολλοί από τους/τις συναδέλφους που την υπέγραψαν κλήθηκαν να ‘απολογηθούν’, από υποστηρικτές της μεταρρύθμισης, για την πράξη της υπογραφής τους και να αναλογιστούν τη σημασία της -πρακτικές που ανακαλούν τις δηλώσεις μετανοίας άλλων εποχών.

Αυτό, λοιπόν, που διαφαίνεται ως στόχος της εκστρατείας αυτής δεν είναι απλώς να απαξιώσει την Πρωτοβουλία των Ελλήνων Πανεπιστημιακών και μέσω αυτής, να απαξιώσει τις θέσεις της συντριπτικής πλειονότητας των ελλήνων πανεπιστημιακών που αυτή απηχεί. Ούτε απλώς να μηδενίσει το συμβολικό πλήγμα που δέχτηκε η αλαζονικά επελαύνουσα μεταρρύθμιση από το βάρος της υπογραφής χιλίων σχεδόν διαπρεπών συναδέλφων εναντίον της -πλήγμα που, αν κρίνουμε από την αντίδραση των ιθυνόντων της μεταρρύθμισης, αποδείχθηκε κάθε άλλο παρά αμελητέο.

Στο στόχαστρο της εκστρατείας αυτής φαίνεται να τίθεται η ίδια η κριτική ακαδημαϊκή σκέψη, το δικαίωμα της διαφωνίας και της κριτικής και εν τέλει η ίδια η δημοκρατία. Η κριτική μοιάζει με θόρυβο που παρενοχλεί τα αυτιά των ιθυνόντων της μονολογικής μεταρρύθμισης που τώρα φαίνεται να απαιτούν τη σιωπηλή εφαρμογή ενός νόμου μη εφαρμόσιμου. Ενός νόμου για το εφαρμόσιμο του οποίου μοιάζει να ανησυχούν και οι ίδιοι.

Αν όμως η στάση τους απέναντι στην κριτική της έκκλησής μας και στους ξένους συναδέλφους που τη συνυπέγραψαν προοιωνίζεται κάτι από το μελλοντικό πανεπιστήμιο, αυτό το ‘κάτι’ είναι πραγματικά πολύ ανησυχητικό.

H Πρωτοβουλία Ελλήνων Πανεπιστημιακών

 

 

 

 

 

 

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s